SIRTZ zgłasza uwagi do projektu ustawy o odpadach

Przekazaliśmy swoje uwagi do procedowanego przez Ministra Klimatu projektu ustawy nowelizującej ustawę o odpadach. Propozycje zmian dotyczą ważnych dla branży remediacyjnej i geotechnicznej kwestii postępowania z wydobytym gruntem, który w świetle ustawy staje się odpadem. Zaproponowaliśmy doprecyzowanie zapisów ustawy w zakresie utraty statusu odpadów tak, aby jednoznacznie wskazywały one, że kryteria utraty statusu odpadów mogą być ustalane nie tylko w rozporządzeniu UE, rozporządzeniu Ministra Klimatu, ale również w indywidualnej decyzji zezwalającej na prowadzenie procesu odzysku odpadów.

W naszej ocenie taka zmiana znacząco ułatwi legalne zagospodarowanie wydobytej podczaj prac ziemnych gleby i ziemi w sytuacji, gdy badania potwierdzą brak przekroczenia dopuszczalnych norm zanieczyszczenia. To rozwiązanie przyczyni się do ograniczenia szarej strefy i zachęci inwestorów do badania i ponownego wykorzystania wydobytego gruntu.

Będziemy informować na bieżąco o postępach w sprawie.

statut ochrona środowiska
statut ochrona środowiska

Normatywy europejskie a badania środowiskowe

W budownictwie, podstawowym badaniem środowiskowym jest badanie składu chemicznego wody gruntowej, które wykonywane jest głównie w celu oceny zagrożenia korozyjnego dla elementów konstrukcyjnych. Odpowiednie badania agresywności wody oraz gruntu są ujęte w normach oraz wykonywane w praktyce.

Jednak warto podkreślić, że normatywy Europejskie zakreślają szersze znaczenie badań środowiskowych. Obejmują one więcej niż agresywność korozyjną w stosunku do materiałów konstrukcyjnych, choć faktem jest, że wysoka agresywność korozyjna wody gruntowej obok rozpoznania historycznego, często jest pierwszym tropem wskazującym na niebezpieczne zanieczyszczenia ukryte w gruncie.

W normatywach Europejskich znaleźć można, między innymi, następujące zapisy związane z badaniami środowiskowymi (normy aktualne na dzień 02.10.2020):

Norma PN-EN 1997-1. Projektowanie geotechniczne. Zasady ogólne. (2008):

  • (pkt.2.1 Wymagania projektowe) „Przy określaniu sytuacji obliczeniowych stanów granicznych zaleca się* uwzględniać następujące czynniki: […] – warunki związane z otoczeniem (np.: sąsiadujące konstrukcje, ruch pojazdów, uzbrojenie podziemne, zagrożenie chemikaliami); […]”
  • (pkt. 2.2 Sytuacje obliczeniowe) „Zaleca się, aby szczegółowy wykaz sytuacji obliczeniowych w projekcie geotechnicznym, w miarę potrzeby obejmował: […] – charakter otoczenia, w którym obiekt jest usytuowany, w tym skutki: […] – korozji chemicznej; […] – obecność gazów wydostających się z podłoża; […]”
  • (pkt. 2.3 Trwałość) „P** – W projekcie geotechnicznym należy ocenić znaczenie warunków środowiskowych w odniesieniu do trwałości i możliwości wykonania zabezpieczeń ochronnych lub zastosowania odpowiednio odpornych materiałów […]”.

Norma PN-EN 1997-2. Projektowanie geotechniczne. Rozpoznanie i badanie podłoża gruntowego. (2009):

  • (pkt.2.1.1 Planowanie badań podłoża – Cele – Podłoże) „Otrzymane informacje powinny pozwalać na ocenę następujących zagadnień: […] – rodzaju i zasięgu zanieczyszczenia podłoża w miejscu lokalizacji i w jego sąsiedztwie; – skuteczności przyjętych środków w celu powstrzymania lub zapobiegania zanieczyszczeniu.
  • (pkt.2.3 Badania wstępne) „[…] Wstępne badania podłoża gruntowego powinny dać ocenę, w zależności od potrzeb, następujących danych: […] – możliwości występowania agresywności wody gruntowej lub zanieczyszczenia gruntu, co może być niebezpieczne dla trwałości materiałów budowlanych.”
  • (pkt.2.4 Badania do celów projektowych) „P – Tam, gdzie przewiduje się występowanie zanieczyszczenia podłoża lub wystąpienie gazu ziemnego, należy to uwzględnić i zaplanować odpowiednie badania”; „P – Jeżeli w trakcie badań podłoża wykryto zanieczyszczenie podłoża lub gaz ziemny, informacja ta powinna być przekazana do klienta i odpowiednich władz.” (tu powinno być napisane „należy przekazać tą informację” – ponieważ jest ozn.”P”).
  • (pkt.5.6 Badania składu chemicznego gruntu i wody gruntowej) „Chociaż szczegółowy skład chemiczny gruntów przeważnie nie jest przedmiotem zainteresowań budownictwa, to jednak obecność pewnych składników chemicznych w gruncie może być bardzo istotna, na przykład dla trwałości konstrukcji geotechnicznych”.

Norma PN-EN 16907-1 Roboty ziemne. Zasady i reguły ogólne. (2019):

  • Wersja angielska: (5.1 Specific site and material investigations. Information needed for earthworks design) “The description, identification, classification and characterization of soils, rocks and other fill materials are an essential part of the design of earthworks. […] The description of materials for earthworks should cover: […] – the presence of pollutants; – the presence of organic matter and evolving or reactive minerals (such as gypsum, soluble salts, sulfur, sulphide and sulfate specifically”
    Tłumaczenie: Opis, identyfikacja, klasyfikacja i charakterystyka gruntów, skał i innych materiałów nasypowych są istotną częścią projektowania robót ziemnych. […] Opis materiałów do robót ziemnych powinien obejmować: […] – obecność zanieczyszczeń; – obecność materii organicznej i ewoluujących lub reaktywnych minerałów (takich jak gips, sole rozpuszczalne, siarka, siarczki i siarczany).
  • (pkt. 5.2 Coordination of ground investigations) “[…] Ground investigations also include the detection and characterization of any infilling and old waste disposal sites, former mining areas or contaminated soils, depending on their nature and extent”

Tłumaczenie: Badania gruntu obejmują również wykrywanie i scharakteryzowanie wszelkich zasypanych i starych miejsc składowania odpadów, terenów byłych kopalni lub zanieczyszczonych gruntów, z uwzględnieniem ich charakteru i zasięgu.

*Sformułowanie „zaleca się” – dopuszcza odstępstwa.

** P – jest to zasada, od której odstępstwa nie są dopuszczalne, poza przypadkami wyraźnie określonymi.

Minister Rozwoju przyjmuje poprawki SIRTZ do rozporządzenia

W dniu 11 września br. Minister Rozwoju wydał nowe rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. W rozporządzeniu została uwzględniona  jedna z uwag Stowarzyszenia. Pierwotnie §23 projektu rozporządzenia określający zakres projektu technicznego w pkt. 2 wskazywał, że jego elementem są w miarę potrzeby geotechniczne warunki i sposób posadowienia obiektu. W czasie konsultacji publicznych Stowarzyszanie zwróciło uwagę, że warunki geotechniczne określa się zawsze (nie w miarę potrzeby) w opinii geotechnicznej, która zgodnie z art. 34 ust. 3 pkt. 2 lit. d prawa budowlanego w wersji obowiązującej od 19 września br. jest obligatoryjną częścią projektu architektoniczno-budowlanego, a w miarę potrzeby obok opinii geotechnicznej, sporządza się projekt geotechniczny lub dokumentację badań podłoża gruntowego. Uwaga ta została uwzględniona przez Ministra Rozwoju i brzmienie tego przepisu zostało zmienione zgodnie z propozycją Stowarzyszenia. Przyjęte ostatecznie brzemiennie §23 pkt. 2 rozporządzenia wskazuje, że w zależności od potrzeb opracowuje się geotechniczne warunki i sposób posadowienia obiektu budowlanego w formie dokumentacji badań podłoża gruntowego i projektu geotechnicznego. Ta zmiana przy uwzględnieniu brzmienia prawa budowlanego potwierdza stanowisko Stowarzyszenia, że w każdym projekcie budowlanym należy określić geotechniczne warunki i sposób posadowienia obiektu budowlanego, w tym należy dokonać oceny czy występuje problem zanieczyszczenia podłoża gruntowego. Rozporządzenie w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych jednoznacznie zalicza kwestię zanieczyszczenia podłoża gruntowego do geotechnicznych warunków posadawiania obiektu budowlanego (§3 ust. 1 pkt. 10 tego rozporządzenia).

Zmiany w projekcie rozporządzenia

W odpowiedzi na propozycję SIRTZ dotyczącą zmian w projekcie rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, których celem było uwzględnienie potencjalnych zanieczyszczeń terenu budowy w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę Ministerstwo Rozwoju odrzuciło te zmiany uzasadniając to tym, że

  • ani ustawa Prawo budowlane, przedmiotowe rozporządzenie nie posługują się takim pojęciem jak „remediacja”, w związku z powyższym zachodziłaby konieczność jego zdefiniowania na potrzeby sporządzania projektu budowlanego;
  • wprowadzenie proponowanych przepisów skutkowałoby nałożeniem dodatkowych obowiązków, w postaci przeprowadzania odpowiednich badań dla wszystkich inwestycji – bez względu na ich rodzaj czy skalę;
  • tematyka ta jest  wystarczająco i w prawidłowy sposób uregulowana ustawą – Prawo ochrony środowiska oraz ustawą o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie.

SIRTZ nie podziela tego stanowiska. Po pierwsze pojęcie „remediacja” jest już zdefiniowane w polskim prawie w ustawie prawo ochrony środowiska i tej definicji nie trzeba powtarzać ani tworzyć w prawie budowlanym. Po drugie prawo wymaga pełnego zakresu badań gruntów jedynie w przypadkach, gdy w wyniku wstępnej oceny zidentyfikowane zostanie ryzyko występowania zanieczyszczeń ze względu na prowadzoną na danym terenie działalności gospodarczą. Po trzecie ustawy środowiskowe nie wskazują na konieczność weryfikacji gruntu na potrzeby budowlane. Brak wystarczających regulacji prawnych w tym zakresie najlepiej udowadnia kontrola NIK z 2019r. z której wynika, że przypadku aż 28,5% skontrolowanych starostw „na terenach, gdzie występowały potencjalne historyczne zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub historyczne zanieczyszczenia powierzchni ziemi, prowadzono lub zakończono budowę osiedli mieszkaniowych lub budynków użyteczności publicznej.”

Niezależnie od powyższego z informacji udostępnionych przez Ministerstwo do dnia dzisiejszego wynika, iż pewne zmiany treści rozporządzenia w oparciu o uwagi SIRTZ mogły zostać wprowadzone. Z niecierpliwością czekamy na pełną treść dokumentu. O kolejnych krokach SIRTZ będziemy informować na bieżąco.

Kompendium wiedzy od GDOŚ

Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska rozpoczyna akcję edukacyjną skierowaną do wszystkich osób zainteresowanych zawiłymi przepisami prawnymi z dziedziny ochrony środowiska. W pierwszej publikacji #KompendiumWiedzy możemy się dowiedzieć kto może spowodować szkodę w środowisku lub bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku. Zobacz pierwszy wpis od GDOŚ. Czekamy na kolejne!

A jeśli już teraz nie możesz znaleźć odpowiedzi na nurtujące Cię pytania związane z badaniami gruntu, remediacją lub szkodami w środowisku – napisz do nas!

 

Obowiązek wykonania oceny ryzyka wystąpienia zanieczyszczenia podłoża gruntowego przy uzyskiwaniu pozwolenia na budowę

Rafał Hałabura SIRTZ, Jakub Saloni REMEA Sp. z o.o.

Proces projektowania geotechnicznego w Polsce uwzględnia konieczność oceny ryzyka występowania zanieczyszczeń gruntu przed uzyskaniem pozwolenia na budowę inwestycji bez względu na poziom skomplikowania obiektu.  Przepisy te w praktyce są mało znane i dodatkowo niosą ze sobą obawę znacznego wzrostu kosztów budowy. W praktyce urzędnicy nie kontrolują zawartości dokumentacji pod tym względem, a w efekcie wiele obiektów, w tym domów mieszkalnych, budowanych jest bez sprawdzenia czy teren na którym jest prowadzona budowa jest zanieczyszczony i w konsekwencji czy jego stan nie zagraża zdrowiu użytkowników lub środowisku.

Przed rozpoczęciem budowy każdego obiektu budowlanego niezbędna jest weryfikacja występowania zanieczyszczeń terenu na którym obiekt będzie posadowiony. Szczególnie jest to konieczne w przypadku budowy osiedli mieszkaniowych lub budynków użyteczności publicznej na terenach poprzemysłowych. Z ustaleń NIK wynika, że w przypadku 28,5% skontrolowanych starostw powiatowych i urzędów miast na prawach powiatu na terenach, gdzie występowały potencjalne historyczne zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub historyczne zanieczyszczenia powierzchni ziemi, prowadzono lub zakończono budowę osiedli mieszkaniowych lub budynków użyteczności publicznej.(…).  Z powyższego można wnioskować, że nawet w sytuacji, gdy budowa ma powstać na terenie gdzie zidentyfikowano już występowanie zanieczyszczeń, nie jest to uwzględniane w decyzjach administracyjnych poprzedzających budowę.
Aktualne przepisy nakładają ten obowiązek na projektanta. Jednak w praktyce projekty budowlane rzadko odnoszą się do problemu występowania zanieczyszczeń na terenie budowy, a fakt ten nie jest weryfikowany przy wydawaniu pozwolenia na budowę. Tymczasem Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych, określa jasno, iż  geotechniczne warunki posadowienia to także ocena stopnia zanieczyszczenia podłoża gruntowego i doboru metody oczyszczania gruntów. W szczególności rozporządzenie o geotechnicznych warunkach posadowienia obiektów budowlanych precyzuje następujące wymagania uporządkowane poniżej pod względem merytorycznym.

Warunki gruntowe i badania geotechniczne:

  • geotechniczne warunki posadawiania ustala się o bieżące i archiwalne wyniki badań geotechnicznych gruntu i analizę danych archiwalnych,
  • zakres badań geotechnicznych gruntu ustala się w zależności od kategorii geotechnicznej obiektu budowlanego.

 Kategoria geotechniczna:

  • ustalana jest przez projektanta na podstawie badań geotechnicznych w opinii geotechnicznej,
  • kategoria geotechniczna (1, 2 lub 3) zależy od stopnia skomplikowania warunków gruntowych i konstrukcji obiektu budowlanego.

 Geotechniczne warunki posadowienia:

  • przedstawia się w zależności od zaliczenia obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii geotechnicznej w formie:
  • opinia geotechniczna wymagana dla wszystkich kategorii geotechnicznych, w której ustala się przydatność gruntów na potrzeby budownictwa oraz wskazuje kategorię geotechniczną obiektu budowlanego,
  • dokumentacja badań podłoża gruntowego i projekt geotechniczny wymagane dla obiektów budowlanych drugiej i trzeciej kategorii geotechnicznej.

Rozporządzenie precyzuje listę 10-ciu punktów wymaganych przy ustalaniu geotechnicznych warunków posadawiania bez względu na ich formę przedstawienia (opinia geotechniczna  lub projekt geotechniczny). Niektóre punkty, w zależności od świadomej decyzji projektanta, mogą zostać pominięte z uwagi na brak ich adekwatności do danego projektu budowlanego.

W naszej ocenie projektant powinien w przypadku  każdego projektu budowlanego, odnieść się przy określaniu geotechnicznych warunków posadowienia do następujących kwestii (należnie od stopnia skomplikowania obiektu czy warunków gruntowych):

  • zaliczenia obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii geotechnicznej,
  • przydatności gruntów na potrzeby budownictwa,
  • określenia nośności, przemieszczeń i ogólnej stateczności podłoża gruntowego,
  • oceny wzajemnego oddziaływania wód gruntowych i obiektu budowlanego,
  • zaprojektowania odwodnień budowlanych,
  • oceny stopnia zanieczyszczenia podłoża gruntowego i doboru metody oczyszczania gruntów.

Zanieczyszczenia powierzchni ziemi – remediacja gruntowo-wodna

Ścieżka postępowania od stwierdzenia istnienia tylko przesłanek historycznych o występowaniu zanieczyszczenia w ziemi, poprzez wykonanie badania środowiska gruntowo-wodnego i przeprowadzenie remediacji, która zakończona zostanie osiągnięciem pożądanego efektu ekologicznego, została opisana w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi. Wyróżniono następujące etapy:

  • Etap 1. Ustalenie działalności gospodarczej mogącej z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub stwarzającej ryzyko szkody w środowisku.
  • Etap 2. Ustalenie listy zawierającej substancje powodujące ryzyko, których wystąpienie w glebie lub w ziemi jest spodziewane na danym terenie, co potwierdzić mają przeprowadzone badania gleby.
  • Etap 3. Zebranie oraz analiza dostępnych i aktualnych źródeł informacji istotnych dla oceny zagrożenia zanieczyszczeniem gleby lub ziemi na danym terenie.
  • Etap 4. Wykonanie badań wstępnych (ogólnych) stanu środowiska.
  • Etap 5. Wykonanie badań szczegółowych stanu środowiska.

Projektant przygotowujący projekt budowalny w opisie technicznym obiektu budowlanego powinien zawsze ocenić stopień zanieczyszczenia podłoża gruntowego, posługując się procedurą przytoczoną powyżej. W zależności od sytuacji proces może zakończyć się na etapie 1, 4 lub 5.  W wielu przypadkach procedura nie będzie wymagała przeprowadzenia żadnych badań (Etap 1) lub będzie mogła zostać zakończona po badaniach wstępnych. W przypadku przekroczenia dopuszczalnych norm powinien wskazać na konieczność wykonania remediacji przed rozpoczęciem zasadniczych robót budowlanych.

Zdaniem Ministra Środowiska wyrażonym w odpowiedzi na interpelację poselską z dnia 08.08.2019r. (sygn. DGO.V.050.4.2019.JK 982891.2875897.2176530) zgodnie z którym „(…) rozpoczęcie na terenie, na którym występuje historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi budowy budynku bez zgłoszenia istnienia zanieczyszczenia do rdoś i bez podjęcia remediacji, jest naruszeniem ww. art. 101e ustawy Poś (obowiązek zgłoszenia zanieczyszczenia do rdoś) oraz art. 101h ustawy Poś (obowiązek przeprowadzenia remediacji).”

W naszej ocenie, ze względu na wyżej opisaną praktykę, w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym budowę należałoby wprost wymagać od projektanta dokonania oceny ryzyka występowania zanieczyszczenia powierzchni ziemi tam, gdzie ma powstać obiekt budowlany, a od organu wydającego pozwolenie na budowę weryfikacji danych zgromadzonych w publicznych wykazach i rejestrach.

Naszym zdaniem aktualne przepisy nie są aktualnie prawidłowo stosowane, z tego względu w  procesie konsultacji publicznych dotyczących rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, zaproponowaliśmy zmiany polegające na sprecyzowaniu tego obowiązku w sposób bardziej jednoznaczny. Niezależnie od tego czy postulat ten zostanie uwzględniony przedstawiciel Departament Architektury Budownictwa i Geodezji w Ministerstwie Rozwoju potwierdził naszą opinię, iż „obowiązujące przepisy zarówno ustawy Prawo Budowlane, jak i rozporządzenia geotechnicznego zawierają regulacje zobowiązujące do wykonania oceny stopnia zanieczyszczenia podłoża gruntowego oraz doboru metody oczyszczania gruntu”.

ZOBACZ PISMO DO MINISTER ROZWOJU

ZOBACZ ODPOWIEDŹ OD MINISTER ROZWOJU

Konsultacje publiczne ws prawa budowlanego

Bierzemy udział w konsultacjach publicznych!
Stowarzyszenie Instytut Remediacji Terenów Zanieczyszczonych został wpisany na listę podmiotów mogących wyrazić swoją opinię nt projektu rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.
„Rozporządzenie zostanie wydane w związku ze zmianami w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm) wprowadzonymi na mocy ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy […]. Przedmiotowe rozporządzenie zastąpi obowiązujące rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1935) i zacznie obowiązywać w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. 19 września 2020 r.”.
Konsultacje potrwają do 18.06.2020. O naszych propozycjach zmian będziemy Was informować.

Grunt to REMEDIACJA!

GRUNT TO REMEDIACJA. Zainteresowanych stanem jakości gruntów w Polsce odsyłamy do wywiadu z dr hab. inż. Mariuszem Czopem, członkiem i założycielem Stowarzyszenie Instytut Remediacji Terenów Zanieczyszczonych (s.46). W specjalnej, jubileuszowej publikacji, portal Teraz Środowisko zebrał 42 Ekspertów, którzy komentują sytuację w sektorze ochrony środowiska w Polsce. Publikację bezpłatnie można pobrać TUTAJ.

 

Eco Avengers w akcji!

Jesteśmy w Eco Przewodniku! #KatalogDobrychPraktyk
Z inicjatywy Polski Związek Firm Deweloperskich został wydany przewodnik dla branży budowlanej. Eco Avengersi, którym przyświeca myśl ratowania naszej planety, przedstawiają w nim ekologiczne rozwiązania dla branży deweloperskiej. Bardzo ważny dla nas temat badania gruntu został poruszony na stronie 37.
Zobacz w jaki sposób deweloperzy mogą przyczynić się do ochrony środowiska i dbania o naszą wspólną przyszłość! Eco Przewodnik dostępny jest TUTAJ.

Staw Kalina będzie oczyszczony!

Staw Kalina doczeka się remediacji! Brawo Świętochłowice!
Za trzy lata teren wokoło stawu ma być miejscem wypoczynku dla mieszkańców. Inwestycję wartą ponad 60 mln wykona polsko-francuskie konsorcjum Menard Polska i REMEA.
W Warszawie zakończyliśmy posiedzenie Rady Ministrów, a w Świętochłowicach udało się zrobić pierwszy krok, aby rozbroić ekologiczną bombę, jaką jest staw Kalina. Remediacja zbiornika wodnego doprowadzi do oddania go mieszkańcom regionu. Dbamy o Polskę lokalną, dbamy o Śląsk” – napisał na Twitterze Mateusz Morawiecki.

Więcej o inwestycji TUTAJ.